Het verband tussen artrose en lichaamsgewicht wordt vaak genoemd, vooral bij de knieën en de heupen. Maar hoe zit het met artrose van de duim, ook wel rhizarthrose genoemd?
De duim draagt nochtans geen lichaamsgewicht. Toch tonen verschillende, goed beschreven mechanismen aan dat er een indirect verband bestaat tussen gewicht, ontsteking en pijn, ook ter hoogte van de basis van de duim.

Inzicht in dit verband helpt om de aandoening beter te begrijpen, zonder schuldgevoel, en om een meer globale aanpak te overwegen.

Artrose en rhizarthrose: waar hebben we het over?

Artrose is een chronische gewrichtsaandoening die wordt gekenmerkt door een geleidelijke afbraak van het kraakbeen, het weefsel dat ervoor zorgt dat botten soepel over elkaar kunnen bewegen zonder pijn.
Na verloop van tijd kan deze aantasting leiden tot pijn, stijfheid, verminderde mobiliteit en functionele hinder.

Rhizarthrose is een vorm van artrose die gelokaliseerd is aan de basis van de duim, ter hoogte van het trapeziometacarpale gewricht.

Het is een veelvoorkomende aandoening, vooral bij:

• mensen ouder dan 50 jaar,
• vrouwen,
• personen die hun handen intensief gebruiken in het dagelijks leven of beroepsmatig.

Dit gewricht speelt een centrale rol bij het grijpen, wat verklaart waarom rhizarthrose een grote impact kan hebben op dagelijkse activiteiten.

De anatomie van de duim begrijpen

Gewicht: een bekende factor bij bepaalde vormen van artrose

Voor zogenoemde dragende gewrichten (knieën, heupen, enkels) is het verband tussen overgewicht en artrose duidelijk aangetoond.
Overgewicht leidt tot:

• een toename van de mechanische belasting,
• een versnelde slijtage van het kraakbeen,
• een hoger risico op pijn en functionele beperkingen.

Deze mechanische verklaring volstaat echter niet om te begrijpen wat er gebeurt ter hoogte van de handen en de duim.

Pourquoi parler de poids dans la rhizarthrose ?

Voor zogenoemde dragende gewrichten (knieën, heupen, enkels) is het verband tussen overgewicht en artrose duidelijk aangetoond.
Overgewicht leidt tot:

• een toename van de mechanische belasting,
• een versnelde slijtage van het kraakbeen,
• een hoger risico op pijn en functionele beperkingen.

Deze mechanische verklaring volstaat echter niet om te begrijpen wat er gebeurt ter hoogte van de handen en de duim.

s.

Vetweefsel: een vaak onderschatte ontstekingsfactor

Vetweefsel (lichaamsvet) is geen passief weefsel.
Het is een actief orgaan dat stoffen kan aanmaken die adipokinen worden genoemd.

Deze moleculen:

• bevorderen een chronische laaggradige ontsteking,
• circuleren in het hele lichaam,
• kunnen het verloop van verschillende aandoeningen beïnvloeden, waaronder artrose.

Ook al draagt de duim geen lichaamsgewicht, deze diffuse ontsteking kan:

• de gevoeligheid van het gewricht verhogen,
• de pijn verergeren,
• bijdragen aan de evolutie van rhizarthrose.

Dit mechanisme is vandaag goed beschreven in de wetenschappelijke literatuur binnen de reumatologie.

Ontsteking en pijn aan de duim: een mogelijk verergerende factor

Bij rhizarthrose is ontsteking lokaal al betrokken, onder meer door:

• ontsteking van het synoviale membraan,
• reacties in en rond het gewricht,
• pijnlijke opstoten die kunnen schommelen in intensiteit.

Een algemene ontstekingsachtergrond, bevorderd door een teveel aan vetweefsel, kan dan:

• de pijn intenser maken,
• pijnlijke periodes verlengen,
• het dagelijkse omgaan met de klachten bemoeilijken.

Het gaat niet om een systematisch verband, maar wel om een mogelijke verergerende factor, die van persoon tot persoon kan verschillen.

Gewichtsverlies: een mogelijke hefboom, zonder verplichting

Het is belangrijk dit te benadrukken:
👉 gewicht is noch de enige oorzaak, noch een voldoende verklaring voor rhizarthrose.

Veel slanke mensen hebben rhizarthrose, en omgekeerd.
Wanneer er echter sprake is van overgewicht, kan zelfs een beperkt gewichtsverlies bijdragen aan:

• een vermindering van de algemene ontsteking,
• een beter gewrichtscomfort,
• het vergemakkelijken van bepaalde dagelijkse handelingen,
• een positieve impact op de algemene gezondheid.

Het doel is niet prestatie of norm, maar functioneel welzijn, binnen een individuele aanpak.

Een globale aanpak van rhizarthrose

Het bespreken van het verband tussen gewicht, ontsteking en rhizarthrose herinnert eraan dat de aanpak zich niet beperkt tot het duimgewricht alleen.

Ze kan onder meer bestaan uit:

• het aanpassen van dagelijkse bewegingen,
• het gebruik van orthesen of technische hulpmiddelen,
• aangepaste lichaamsbeweging,
• aandacht voor ontsteking,
• voedingsbegeleiding indien nodig,
• en in sommige gevallen medische of chirurgische opties.

Elke situatie is anders en vraagt om een gepersonaliseerde aanpak, in overleg met zorgprofessionals.

Raadpleeg een specialist

Samengevat

✔ De duim draagt geen lichaamsgewicht, maar
✔ overgewicht kan een algemene ontstekingsachtergrond bevorderen,
✔ die pijn en het verloop van rhizarthrose kan beïnvloeden.
✔ Inzicht in deze mechanismen maakt een meer globale benadering mogelijk,
✔ zonder schuldgevoel en aangepast aan elke persoon.